Hal Ekinin Öğreniminde Karşılaşılan Güçlükler

Sitemizin bu bölümünde Yabancılar İçin Türkçe de hal eklerini göreceksiniz. Yabancılar İçin Türkçe Eğitim Setini sahip olarak, uzman kadromuz ile hazırlanan Yabancılar İçin Türkçe seviyelerin tamamını kapsayan bütün konularını rahatlıkla bulabilirsiniz.

Herakleitos'un dediği gibi "Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.” gerçeğinden yola çıkarak, hızla değişen teknolojiyle birlikte dünyadaki toplumlar birbirlerine daha da yakınlaşmaya başlamış ve aralarındaki etkileşim gün geçtikçe daha da artmıştır. Bununla birlikte toplumların birbhirlerine olan ihtiyaçlarının belirginleştiğini görmekteyiz. Bu ihtiyaçlara paralel olarak toplumlar arasındaki iletişimin temel ögesi olan yabancı bir dil öğrenme zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda yabancıların Türkçe öğrenme talebi hızla artış göstermiştir. Artan taleplerle birlikte birçok konuda zorluklarla karşılaşılmıştır. Hâl eklerinin öğretilmesi, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan zorluklardan biridir.

Hal ekleri, cümlede adlar ile adlar, adlar ile fiiller arasındaki irtibatı sağlar. Kurulan bu irtibatla ortaya çıkacak olan her türlü anlamı hal ekleri karşılar. Bu fonksiyonu içinde barındıran hal eklerinden biri +DAn hâl ekidir. "Çıkma”, "ayrılma”, "kopma” gibi isimlerle anılan +DAn hâl ekinin öğretilmesinde sözü geçen adlandırmalar +DAn hâl ekinin tek bir işlevini ifade eder. Bu durum Türk öğrencileri arasında karmaşıklığa sebep olduğu gibi yabancı öğrenciler açısından da problemler oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde eğitim gören, C1 seviyesinde Türkçe yeterlik belgesi almış yirmi iki yabancı uyruklu öğrenciye +DAn hâl ekine ihtiyaç duyan kırk fiil cümle içinde kullandırılarak, bu ekin kullanımında ve verdiği anlamların kavranmasında ne gibi yanlışlar yaptıklarını tespit edip, bu doğrultuda önerilerde bulunmaktır.

Dilbilgisi konularının muhteva bakımından soyut özellikler barındırması, öğretiminde birçok problemi beraberinde getirmektedir. Bilhassa Türkçe eklerin öğretiminde, yabancı uyruklu öğrencilerin birtakım güçlüklerle karşılaştığı görülür. Karşılaşılan bu güçlüklerden biri de hâl eklerinin öğretimine yöneliktir.

Hâl ekleri isimleri fiillere bağlayarak fiil grupları ve cümlelerin yapısını kuran, cümle ekleri durumunda olan işletme ekleridir. İsimlere fiillerle birleşerek cümle yapısı meydana getirecek her türlü işlekliği hal ekleri verir. Hâl ekleri esas itibariyle ismi fiile bağlayan eklerdir (Ergin, 2008: 227).

İsmin başka bir kelimeyle ilgi kurmak üzere aldığı eke hâl eki; başka bir kelimeyle ilgi kurmak üzere, ismin yalın olarak veya ek olarak bulunduğu duruma isim hâli denir. İsmin hâlleri ismin diğer kelimelerle münasebeti sırasında içinde bulunduğu durumlardır. Hâl ekleri ismi kendisine tâbi olmayan, kendisinin tâbi olduğu unsurlarla münasebete giren eklerdir. Bu ekler ismi isimlere, edatlara ve bilhassa fiillere bağlayarak birçok münasebetler kurarlar ve münasebetlerden birçok isim edat ve fiil grupları ile cümleler doğar (Gülensoy, 2000: 386). Kurulan irtibatla ortaya çıkacak olan her türlü anlamı hal ekleri karşılar. Bu fonksiyonu içinde barındıran hal eklerinden biri +DAn hâl eki'dir. “Çıkma”, “ayrılma”, “kopma” gibi isimlerle anılan +DAn hâl ekinin öğretilmesinde sözü geçen adlandırmalar +DAn hâl ekinin tek bir işlevini ifade eder. Şekil bakımından +DAn eki ile yapılan bu durumun sahip olduğu pek çok görev bulunmaktadır. Zeynep Korkmaz bu ekin yaklaşık yirmi bire yakın farklı işlevini tespit etmiştir (Korkmaz, 2009: 301-317). Bu fonksiyonları +DAn Hâl Ekinin Açıklanması, Kullanımı ve İşlevleri adlı başlık altında ele aldık. Ablatif eki bünyesinde bu kadar farklı fonksiyonlar barındırırken “çıkma”, “ayrılma”,” kopma”, “uzaklaşma” gibi kavramlar, bu ekin yalnızca tek bir fonksiyonunu ifade ettiği için; bu ekin diğer fonksiyonları unutulmamalıdır.

+DAn hâl ekinin öğretiminde yaşanan sıkıntılardan biri, bu ekin, bu eki alabilen fiillerle kullanılıp kullanılamadığına yöneliktir. Yabancı uyruklu öğrenciler, bu eki alabilen fiilleri tespitte zorlanırken, bu ekin hangi fiillerle kullanıldığında hangi anlamları muhteva ettiğini tespitte de bir o kadar güçlük çekmektedirler. Buradan hareketle bu çalışmayı yapma amacımız, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde eğitim gören, C1 seviyesinde Türkçe yeterlik belgesi almış yirmi iki yabancı uyruklu öğrenciye +DAn hâl ekiyle kullanılabilen kırk fiil cümle içinde kullandırılarak, bu ekin kullanımında ve verdiği anlamların kavranmasında ne gibi yanlışlar yaptıklarını tespit edip, bu doğrultuda önerilerde bulunmaktır.